Artikel luisteren
Gaan we het er wel of niet over hebben? Dat is een vraag die veel mensen met diabetes type 1 zich kunnen stellen als ze voor het eerst seks hebben met iemand. Moet u vertellen dat u diabetes heeft? En zo ja: wanneer dan, en hoe? Een eenduidig antwoord is er niet. Maar psycholoog Giesje Nefs kan wel een aantal praktische handvatten geven.
Voor het eerst seks hebben met iemand kan spannend zijn. Dat geldt voor iedereen, met of zonder diabetes. Met diabetes heeft u misschien net wat extra zorgen. Hoe doet u dat met uw glucosesensor of insulinepomp? Zitten die in de weg? Koppelt u uw pomp af of niet? Wat als u een hypo krijgt tijdens de seks? En wat zal de ander vinden van uw pleister, sensor, pomp, spuitplekken of infuusplek? ‘Er speelt vaak schaamte of onzekerheid’, zegt psycholoog Giesje Nefs. ‘Dat is heel invoelbaar. Tegelijk hoor ik vaak dat mensen zich er vooraf erg druk over maken, terwijl het achteraf meestal meevalt.’ Giesje Nefs werkt als psycholoog bij Diabeter Centrum Amsterdam en doet gedragsonderzoek naar diabetes bij het Radboudumc, Diabeter en Tilburg University.
‘Vaak lucht het op als de ander het weet. Je hoeft je er dan niet meer druk om te maken daat iemand het tijdens het vrijen toch ontdekt’
Psycholoog Giesje Nefs
Moet u het vertellen?
Of u aan een nieuwe sekspartner vertelt dat u diabetes heeft, bepaalt u zelf. Er is geen regel voor en er is ook geen goed of fout. ‘Het hangt ook erg af van de situatie’, zegt Giesje. ‘Gaat het om iemand met wie je misschien een langere relatie wilt opbouwen? Of gaat het om een eenmalig contact? En wat voelt voor jou prettig?’
Draagt u een pomp of glucosesensor, dan kan het lastiger zijn om diabetes helemaal buiten beeld te houden. ‘Niets zeggen kan dan juist extra ongemak of stress geven’, zegt Giesje. ‘Want wat als de ander tijdens het vrijen ineens je pomp of sensor voelt?’
Sommige mensen kiezen ervoor om hun pomp tijdelijk af te koppelen tijdens seks. Anderen laten alles zitten. Wat handig is, verschilt per persoon en per situatie.
Maak het niet groter dan nodig
Veel mensen zien ertegenop om over hun diabetes te beginnen. Dat is logisch, zeker als u iemand nog niet goed kent of als u bang bent dat het ongemakkelijk wordt. Volgens Giesje kan het helpen om het onderwerp niet groter te maken dan het is. ‘Je hoeft er geen lang gesprek van te maken’, zegt ze. ‘Je kunt kort zeggen dat je diabetes type 1 hebt en dat je daarom een sensor of pomp draagt. Vaak lucht het op als de ander het weet. Je hoeft je er dan niet meer druk om te maken dat iemand het tijdens het vrijen toch ontdekt.’
Vaak is het voldoende om kort te benoemen dat u diabetes heeft. U zou het bijvoorbeeld zo kunnen zeggen:
- ‘Ik heb diabetes type 1 en draag daarom een sensor/pomp. Die apparaatjes helpen mij mijn glucose te managen. Je hoeft er niets mee, maar dan weet je het’
- ‘Misschien voel je straks mijn sensor of pomp. Dat hoort bij mijn diabetes. Het zit er gewoon, verder is er niets spannends aan’
- Eventueel kunt u ook zeggen dat u wat spullen, zoals eten, drinken en reservematerialen bij u heeft ‘voor de zekerheid’.
Wat doet seks met uw glucose?
Seks kan invloed hebben op uw glucose, maar het is niet altijd te voorspellen wat er precies gebeurt. ‘Je kunt seks vergelijken met beweging of lichamelijke inspanning’, zegt Giesje. ‘Soms daalt je glucose daardoor. Maar als je gespannen bent, kan je glucose juist stijgen. Als je alcohol hebt gedronken, kan dit je glucose verlagen. Ook hormonen en het tijdstip van de dag kunnen invloed hebben. Je weet dus nooit precies wat je glucose gaat doen. Dat kan per keer verschillen. Dat betekent niet dat je alles van tevoren perfect hoeft te regelen. Het helpt vooral om je hiervan bewust te zijn.’
‘En krijg je toch een hypo? Geef dit dan aan. Perfecte seks bestaat niet. Het brengt jullie misschien juist wel dichter bij elkaar’
Hoe kunt u zich voorbereiden?
Het is verstandig om altijd iets met snelle suikers bij u te hebben, voor het geval uw glucose te veel daalt. Denk aan dextro, sap of iets anders dat voor u goed werkt. Sommige mensen geeft het rust om een reservesensor of een extra pompinfusieset in hun tas te hebben; die kunnen losraken door zweet, beweging of huidcontact. Ook is het heel normaal om u even terug te trekken voordat u seks heeft. Bijvoorbeeld om naar het toilet of de badkamer te gaan. Zo’n moment kunt u gebruiken om uw glucose te checken, zo nodig iets te eten of te drinken. ‘Ik hoor ook weleens dat mensen hun pomp op een andere plek dragen, zodat ze er minder last van hebben tijdens de seks’, zegt Giesje. ‘En krijg je toch een hypo? Geef dit dan aan. Perfecte seks bestaat niet. Het brengt jullie misschien juist wel dichter bij elkaar.’
Hoe reageert de ander?
Partners kunnen verschillend reageren als ze horen dat u diabetes heeft. De meeste mensen weten misschien niet precies wat diabetes type 1 inhoudt, maar reageren wel begripvol. ‘Als je er zelf niet al te moeilijk over doet, zal de ander dat vaak ook niet doen’, zegt Giesje. ‘Ik hoor vaak dat partners vragen of ze ergens rekening mee kunnen houden. Bijvoorbeeld wat helpt om de sensor er niet af te stoten. Dan wordt het ook iets van jullie samen. De diabetes hoeft niet tussen jullie in te staan. Samen kun je ontdekken wat prettig werkt. De reactie van de ander kan ook iets laten zien. Iemand die rustig, geïnteresseerd of respectvol reageert, geeft jou waarschijnlijk meer veiligheid. Reageert iemand bot, lacherig of ongeïnteresseerd, dan zegt dat ook iets over die persoon.’
Soms speelt er iets lichamelijks mee
Voor mensen met diabetes is het goed om te weten dat langdurig hoge glucosewaarden kunnen samenhangen met klachten zoals schimmelinfecties, vaginale droogheid, minder zin in seks of erectieproblemen. Als u hier last van heeft, hoeft u daar niet mee rond te blijven lopen. Bespreek het met uw diabetesverpleegkundige, internist of huisarts. De meeste zorgverleners zijn gewend om over dit soort klachten te praten, ook al voelt het voor ju misschien ongemakkelijk om erover te beginnen.
Praat erover
Praten over seks is voor veel mensen spannend maar kan ook opluchten. Giesje weet dat mensen vaak veel hebben aan contact met andere mensen met diabetes over dit onderwerp. ‘Ze wisselen praktische tips uit en merken dat ze niet de enige zijn.’
Tips
- U bepaalt zelf of en wanneer u vertelt dat u diabetes heeft. Kies een moment dat voor u goed voelt.
- Houd het klein. Een korte uitleg is vaak genoeg.
- Zorg dat u snelle suikers bij de hand hebt, voor het geval uw glucose daalt.
- Trek u gerust even terug om uw glucose te checken of vooraf iets te eten. Dat is heel normaal.
- Geef uw grenzen aan, ook als u tijdens de seks een hypo krijgt.
- Wees niet te streng voor uzelf. Seks is voor iedereen een zoek- en ontdekkingsproces.
Meer informatie
Diabetes.nl – Seks en relaties met diabetes
Diabetesvereniging Nederland – Seksuele problemen/ tips voor een goed seksleven
Diabetesplus.nl – kom in contact met andere mensen met diabetes type 1
Sense.info – voor al uw vragen over seks